Widgets

06 Δεκεμβρίου 1944: Σαν σήμερα αρχίζει η μάχη στο Σύνταγμα Χωροφυλακής Μακρυγιάννη


Μιλώντας για την μάχη του Συντάγματος Μακρυγιάννη, δεν μπορούμε παρά να παραδεχτούμε ότι πρόκειται περί αληθινής επο­ποιίας η οποία φωτίζει την Νεοελληνική Ιστορία, και αποκρύπτεται συστηματικά έτσι ώστε τα παιδιά μας να μην γνωρίσουν ποτέ τι συνέβη ετούτες τις τόσο δύσκολες για τους μαχητές ημέρες. Συγ­χρόνως, η μάχη του Συντάγματος Μακρυγιάννη, έχει ιδιάζουσα σημασία για την  ιστορία εκ του γεγονότος ότι, χάρις στην ηρωική αυτή αντίσταση, σώθηκε το ελεύθερο τμήμα της πρω­τεύουσας του Ελληνικού Κράτους και επομένως το ίδιο το Ελληνικό Κράτος από την κυριαρ­χία του κομμουνισμού.

Το Σύνταγμα Χωροφυλακής το οποίον από στεγαζόταν στο κτιριακό συγκρότημα του άλλοτε Στρατιωτικού Νοσοκομείου Μακρυγιάννη, και ως εκ τούτου γνωστόν ήδη από την πολεμική περίοδο  ως «Σύνταγμα Μακρυγιάννη», περιελάμβανε στους κόλπους του πολλούς από τους γενναιότερους και ικανότερους αξιωματικούς και οπλίτες του Σώματος, οι οποίοι είχαν ήδη, κατά την διάρκεια της κατοχής, ριφθεί σε σκληρούς αγώνες κατά του κατακτητού και κατά του εαμοελασιτισμού. Τα δύο κύρια οχυρά αμύνης του ελεύθερου κέντρου της πρωτεύουσας ήταν από την  πλευρά της λεωφόρου Βασιλίσσης Σοφίας η Σχολή Χωροφυλακής και από εκείνη  της λεωφόρου Συγγρού το Σύνταγμα Μακρυγιάννη.

Αλλά ενώ πλη­σίον της Σχολής Χωροφυλακής υπήρχαν τμήματα της Ταξιαρχίας Ρίμινι, το Σύνταγμα Μακρυγιάννη έφρασσε την κύ­ρια είσοδο προς το κέντρο των Αθηνών σχεδόν μόνο και απομονωμένο. Η στρατηγική σημασία του ήταν μεγάλη. Το Σύνταγμα Μακρυγιάννη ήταν το μόνο σοβαρό εμπόδιο για τα ελασιτικά στίφη, για να εξορμήσουν από τους Στύλους του Ολυμπίου Διός και τους Κήπους του Ζαππείου προς την πλατεία Συντάγματος, που απείχε μόλις μερικές εκατοντάδες μέτρα και η κατάληψη της οποίας θα σήμαινε κατάλυση των κυβερνητικών εξουσιών και τη νίκη τους. Άλλωστε, αυτή την εξόρμηση προς το κέντρο περίμεναν εναγωνίως οι εαμικές ορδές του Νέου Κό­σμου, της Γαργαρέττας και της Πλάκας, οι οποίες θα παρέδιδαν τα πάντα στη λεηλασία και την καταστροφή.

Οι κομμουνιστές γνώριζαν καλά ότι το κυριότερο φράγμα  της προελάσεώς τους προς το κέντρο και της καθολικής κυριαρχίας τους επί της πρωτεύουσας ήταν το Σύνταγμα Μακρυγιάννη. Για να το εκπορθήσουν κατέστρωσαν στρατηγικά σχέδια οι καλύτεροι στρατιωτικοί του σύμβουλοι. Η ηγεσία των κομμουνι­στών διέθεσε για τον σκοπό αυτό τρία συντάγμα­τα Πεζικού του ΕΛΑΣ, ενισχυμένα και από εφεδρικές δυνάμεις του ΕΑΜ, συνολικού αριθμού 5.000 ανδρών, άρτια εξοπλισμένων με τουφέκια, αυτόματα, μυδράλια, βαρέους όλμους, αντιαρματικά πυροβόλα, χειροβομβίδες, δεσμίδες δυναμίτιδας και άφθονα πυρομαχικά. Στα ΒΔ υψώματα του Α'  Νεκροταφείου είχαν στηθεί ισχυρά πυροβόλα, εντός της ακτίνας βολής των οποίων ήταν το συγ­κρότημα Μακρυγιάννη. Έναντι των ισχυροτάτων αυτών πολεμικών δυνά­μεων και μέσων του εχθρού, το Σύνταγμα Μακρυγιάννη διέθετε 88 αξιωματικούς της Χω­ροφυλακής και 429 οπλίτες με πολύ ελλιπή εξοπλισμό. 

Από την 24η Νοεμβρίου την διοίκηση του Συντά­γματος ανέλαβε ο συνταγματάρχης Γεώργιος Σα­μουήλ, αξιωματικός γενναίος, ικανός και κατεχόμενος από πατριωτικό  πάθος εναντίον της κομ­μουνιστικής ανταρσίας.

Όλοι οι αξιωματικοί του Συντάγματος ήταν άνδρες γενναίοι και ενθουσιώδεις, τρέφοντες άσπονδο μίσος κατά τού κομμουνισμού ως ανατροπέως της τάξεως και φθορέως των εθνικών παραδόσεων, αποφασισμένοι να χύσουν το αίμα τους, ως οι  τελευταίοι υπερασπιστές των εθνικών και πολιτικών ελευθεριών του Ελ­ληνικού Λαού. Αλλά και οι υπαξιωματικοί και οι απλοί χωροφύλακες, έχοντες σχεδόν όλοι αντιμε­τωπίσει σε σκληρές μάχες τον κομμουνισμό ως εχθρό της Πατρίδος, έμειναν  εκεί με χαλυβδωμένη την ψυχή για τον αγώνα για την σωτηρία του έθνους και με την  απόφαση της θυσίας για την νίκη. Οι πάντες είχαν συναίσθηση του γεγονότος  ότι μόνο η νίκη, η αποτελεσματική αντίσταση κατά των αναρίθμητων κομμουνιστικών ορ­δών, θα αποτελούσε την σωτηρία της εναπομείνασας ελευθέρας Ελλάδος, αλλά και  των ιδίων, διότι δεν αμφέβαλλαν καθόλου για την οικτρή τύχη που περίμενε τους πάντες σε περίπτωση κατακτήσεως του οχυρού τους και επικρατήσεως των κομμουνιστών. Ο διοικητής Σαμουήλ και ο αρχηγός πολεμικής αμύνης αντισυνταγματάρχης Κωστόπουλος δεν δίστασαν να το διακηρύξουν απερίφραστα προς τους άνδρες τους λίγες ώρες πριν την έναρξη της ελασιτικής επιθέσεως.

«Πάρετέ το απόφασιν, είμεθα όλοι μελλοθάνα­τοι. Βάλετέ το καλά εις τον νουν σας, ότι μόνον η νίκη θα σώση και την Ελλάδα και ημάς τους ίδιους. Ας αποθάνωμεν τουλάχιστον όχι από τας μαχαίρας των αναρχικών, αλλ’ επί του  πεδίου της μάχης διά την τιμήν και την ελευθερίαν της Πατρίδος μας!»

Από το πρωί της 5ης Δεκεμβρίου, το εφεδρικόν ΕΑΜ με τα γυναικόπαιδα, συνωστίζονται  στις γύρω παρόδους, όπου αντηχούν αλαλαγμοί των θηρίων. Εκατοντάδες χωνιά έχουν τεθεί σε ενέργεια καλούντα τον λαό σε συναγερμό, διότι επίκειται η εξολόθρευση των εχθρών του λαού και των προδοτών, οι οποίοι «τρέμοντες διά την τιμωρίαν η οποία τούς ανέμενε, είχον κλεισθή εις το κτίριον των Στρατώνων Μακρυγιάννη». Όσο πλησίαζε το μεσημέρι, ομάδες ένοπλων ελασιτών  εμφανίζονταν στις παράπλευρες οδούς, κατασκοπεύοντας τα αμυντικά μέ­τρα. Πολλοί  από αυτούς συνοδεύονταν από γυναίκες και παιδιά με χωνιά, που καλούσαν τους υπερσπιστές να παραδοθούν όσο υπήρχε ακόμη καιρός, για να σώσουν τη ζωή τους,  αλλιώς θα περνούσαν από μαχαίρι, το οποίο μάλιστα πολλοί και πολλές κράδαιναν επιδεικτικά. Αξιωματικοί και οπλίτες, συμφώνως προς τις διαταγές τις οποίες  είχαν λάβει, παρέμεναν ακίνητοι στις θέσεις τους μην απαντώντας στις ύβρεις και τις προκλήσεις.

Από τις πρώτες απογευματινές ώρες, τα παρα­τηρητήρια του Συντάγματος διαπίστωσαν ομαδικές κινήσεις μεγάλων ελασιτικών δυνάμεων από του Σταδίου, του Αρδηττού και των γύρω περιοχών, προς την λεωφόρον Συγγρού, ενώ πολεμικό υλικό μεταφερόταν προς τις συνοικίες Μακρυγιάννη, Γαργαρέττας και στους γύρω από το θέατρο Διονύσου χώρους. Ήταν πλέον προφανές ότι πλησίαζε η ώρα της επιθέσεως. Ο διοικητής συνταγματάρχης Σαμουήλ, καλώντας τους αξιωματικούς, τους  απηύθυνε, με τρεμάμενη από τη συγκίνηση φωνή, τα πιο κάτω απλά, αλλά συγκλονιστικά στην απλότητα της εκφράσεως του πατριωτικού παλμού τους, λόγια:

«Παιδιά μου, σήμερον ή αύριον θα αντιμετωπίσωμεν πολυάριθμον, επικίνδυνον και καλά εξοπλισμένον εχθρόν, φανατικόν εις την εγκληματικήν του ιδεολογίαν. Πρέπει να αγωνισθώμεν όλοι μας, με την ιδίαν αποφασιστικότητα και την ιδίαν  πίστιν που επέδειξε πάντοτε το Σώμα της Χωροφυλα­κής, από τα παλιά χρόνια μέχρι σήμερον. Πιθανόν να υποχρεωθούμε να αμυνθώμεν μέχρις εσχάτων, και πιθανόν να  χρησιμοποιήσωμεν και την λόγχην, ακόμη και να έλθωμεν σώμα προς σώμα με τους  κομμουνιστάς. Η θυσία διά την Πατρίδα πρέπει να μας εμπνέει και το υπέρτατον  χρέος προς την τιμήν των όπλων μας, πρέπει να μας οιστρηλατεί. Καμμία ανθρωπίνη  δύναμις εις τον κόσμον δεν είναι δυνατόν να μας λυγίσει και να μας υποτάξει, όταν  έχωμεν μπροστά μας το παράδειγμα των Σουλιωτών και των Πολιορκημένων του  Μεσολογγίου, που ηναγκάσθησαν να τρέφωνται και με φύλλα δένδρων ακόμη διά να  μη παραδοθούν. Η Ελληνική Ιστορία είναι γε­μάτη από δάκρυα και αίμα, ηρωισμούς  και θυσίας. Γι’ αυτό συνεχίζει τον ένδοξον δρόμον της η αθάνατη αυτή φυλή που  ελάτρευσε την ανδρείαν και εθεοποίησε την παλληκαριά. Δεν θα λογαριάσωμε τον  αριθμόν των αντιπάλων μας. Τον Οκτώβριον του 1940, το ίδιο επράξαμε. Η  ανδρειωμένη ψυχή της φυλής μας δεν ελογάριασε τα εκατομμύρια των λογ­χών του  εχθρού, γιατί η παλληκαριά δεν μετριέται με τον πήχυν, ούτε ζυγίζεται. Δημιουργεί, εξυψώνει και επιτυγχάνει θαύματα. Ο εχθρός δεν πρέπει να καταλάβη το οχυρόν μας. «ΔΕΝ ΘΑ ΠΕΡΑΣΟΥΝ» αυτό θα είναι το σύνθημά μας, αυταί αι λέξεις πρέ­πει να  σας εμπνέουν και να σας καθοδηγούν».

«ΔΕΝ ΘΑ ΠΕΡΑΣΟΥΝ» ανέκραξαν όλοι οι αξιωματικοί ως μία φωνή, και  δοθέντος αμέσως του συν­θήματος του συναγερμού έτρεξαν με ενθουσιασμό και με  την απόφαση πάσης θυσίας για τη νίκη, στις θέσεις τους.

Στις 5.45' ακριβώς, το πρωί της 6ης Δεκεμβρίου, ακούστηκαν 6 πυροβολισμοί  περιστρόφου από σπίτια παρακείμενης οδού, δίνοντας προφανώς το σύνθημα της  επιθέσεως. Ευθύς αμέσως αντήχησαν οι καμπάνες των εκκλη­σιών των πέριξ  συνοικιών, σαλπίσματα και αλαλαγμοί. Εντός λίγων δευτερολέπτων, καταιγισμοί πυρών αυτομάτων όπλων και τουφεκιών, εκρήξεις χει­ροβομβίδων και ομαδικές βολές  όλμων συγκλόνισαν την ατμόσφαιρα. Η γενική επίθεση των ελασιτών κατά του  Συντάγματος Μακρυγιάννη είχε αρχίσει. Εσωτερικά και εξωτερικά φυλάκια αμύνης απήντησαν αμέσως με καταιγιστικά πυρά. Τα επιτιθέμενα κατ’ αλλεπάλληλα κύματα και αλαλάζοντα στίφη των ελασιτών, οι υστερικές κραυγές του όχλου, τα διασταυρούμενα πυρά των όπλων, οι εκκωφαντικοί βόμβοι των όλμων, οι  πλαταγισμοί των πολυβόλων, ο συνταρακτικός πάταγος των χει­ροβομβίδων και οι  τρομερές  εκρήξεις των εκτοξευομένων από τα ελασιτικά πυροβολεία των λόφων Φιλοπάππου και Αρδηττού βομβών, δημιουργούσαν ατμόσφαιρα πραγματικής κολάσεως. Αλ­λά, οι υπερασπιστές του Συντάγματος και των εξωτερικών φυλακίων, παρέμεναν απτόητοι στις θέσεις τους και όλες οι επιθέσεις του εχθρού συντρίβονταν προκαλώντας του μεγάλες απώλειές.

Τέσσερις ημέρες, τέσσερις δραματικές ημέρες, οι άντρες του Συντάγματος Χωροφυλακής Μακρυγιάννη μάχονται με τρόπο ανάλογο των τελευταίων Θερμοπυλομάχων ενάντια στους κομμουνιστές. Καθώς οι ελασίτες καταφέρνουν αργά και με πολύ κόπο  να καταλαμβάνουν ένα-ένα τα φυλάκια, πολλοί από τους μαχόμενους χωροφύλακες καταφέρνουν να διαφύγουν τον θάνατο ή την αιχμαλωσία, ενώ δραματική υπήρξε η τύχη των αιχμαλωτισθέντων.  Οδηγούνταν σε γειτονικό σπίτι, στο οποίο είχε εγκατασταθεί η πολιτοφυλακή των ελασιτών. Εκεί υποβάλλονταν σε ανάκριση μετά από βασανιστήρια και πλήρη εξευτελισμό. Σιδη­ροδέσμιοι οδηγούνταν από σπίτι σε σπίτι για νέες ανακρίσεις. Οι πληγές τους που αιμορραγούσαν, δένονταν, όχι προς θεραπεία, αλλά για να μην πεθάνουν προτού εκτελεσθούν όλα τα προγραμματισμέ­να  μαρτύριά τους. Περιφερόμενοι  ανά τους δρόμους  χτυπιόνταν με υποκοπάνους όπλων και μαστίγια, τρυπιόνταν με μαχαίρια από κακούργους ελασίτες και φτύνονταν από τον αφηνιασμένο αλαλάζοντα όχλο. Αφαιρέθηκαν από όλους οι στολές και τα υποδήματα, ημίγυμνοι δε και ξυπόλητοι, καταπληγωμένοι και τρέμοντας  από το δριμύτατο ψύχος, οδηγήθηκαν σε ελασιτική φυλακή, όπου, από ειδικευμένους σε  τέτοιας φύσεως φρικώδη κακουρ­γήματα δημίους, υπέστησαν ολόκληρη νύχτα ανατριχιαστικά μαρτύρια. Τελικώς οδηγήθηκαν σε μακρινές χαράδρες, όπου αφού τους έβγαλαν τα μάτια και τους έκοψαν τα αυτιά, τις μύτες και τις γλώσσες τους, οι  τραγικοί αυτοί εθνομάρτυρες εκτελέσθηκαν, τα δε σώματά τους εγκαταλείφθηκαν  βορά στα όρνεα. Επρόκειτο πράγματι περί ηρώων και μαρτύρων, άξιων της Ιστορίας  του Ελληνικού Έθνους.

Το ξημέρωμα της 10ης Δεκεμβρίου οι κομμουνιστές εξαπέλυσαν τον πλέον σφοδρό βομβαρδισμό από τα υπάρχοντα αλλά και νέα πυροβολεία που είχαν δημιουργηθεί το τελευταίο τριήμερο. Γενικά, κάθε μέσο πυρός των κομμουνιστικών δυνάμεων, πυροβόλα, όλμοι, βαρέα και ελαφρά πολυβόλα, οπλοπολυβόλα και τυφέκια συνδύασαν τα πυρά τους δημιουργώντας μια πραγματική κόλαση για τους υπερασπιστές του Μακρυγιάννη. Η ταράτσα του διοικητηρίου καταρρέει ολοσχερώς και καταπλακώνει 4 χωροφυλακές, ενώ οι ευρισκόμενοι στον δεύτερο όροφο σκοτώνονται σχεδόν όλοι από τους όλμους που εισχωρούν πλέον από την ανοικτή οροφή.

Την στιγμή εκείνη η κόπωση της μάχης τόσων, ημερών, ο φρικτός θόρυβος των εκρήξεων και το θέαμα των διαμελισμένων συντρόφων τους δημιουργεί απελπισία στους υπερασπιστές του Μακρυγιάννη οι οποίοι ζητούν από τον διοικητή τους να κάνουν έξοδο ώστε ή να πεθάνουν και να γλιτώσουν από την αγωνία αυτή ή να βρουν διέξοδο και να σωθούν όσοι μπορούν. Ευτυχώς η διοίκηση απεφάσισε να παραμείνουν στο στρατόπεδο διότι, ορθώς, είχαν περισσότερες ελπίδες επιβίωσης. Αλλεπάλληλες επιθέσεις ακολουθούν και στις 15.30 οι αντάρτες κατορθώνουν να πλησιάσουν τον μαντρότοιχο και με την χρήση ναρκών να ανατινάξουν ένα πολύ μεγάλο τμήμα του. Το εσωτερικό του στρατοπέδου βρίσκεται πλέον εκτεθειμένο στα πυρά αλλά και στις προσπάθειες διείσδυσης των ΕΛΑΣιτών. Οι τελευταίοι, αφού προωθούν δυνάμεις γύρω από το μεγάλο ρήγμα, ετοιμάζονται για γενική εφόρμηση στις 16.00. Την στιγμή εκείνη που φαινότανε ότι οι χωροφυλακές ευρίσκοντο στο έλεος τους, εμφανίζονται τρία αγγλικά άρματα μάχης τα οποία με τα πυρά τους διασκορπίζουν τις εχθρικές συγκεντρώσεις. Ταυτόχρονα, 15 Άγγλοι βρίσκουν ευκαιρία να διεισδύσουν στο στρατόπεδο και να τοποθετήσουν νάρκες σε όλο το μήκος του ρήγματος ενώ αφήνουν στους αμυνόμενους 3 οπλοπολυβόλα, 3 αντιαρματικούς εκτοξευτές ΡΙΑΤ και αρκετά πυρομαχικά. Οι μάχες συνεχίστηκαν μέχρι το βράδυ, το οποίο πέρασε με σχετική ηρεμία εκτός κάποιων πυρών παρενόχλησης και των θορύβων από τις ύβρεις που εκτόξευαν μεταξύ τους οι «καπετάνιοι» του ΕΛΑΣ, κατηγορώντας ο ένας τον άλλον για την αποτυχία της επίθεσης.

Το πρωί της 11ης Δεκεμβρίου νέες κομμουνιστικές δυνάμεις άρχισαν να συρρέουν προς το Μακρυγιάννη από την Λεωφόρο Συγγρού, το Θησείο, την οδό Αναπαύσεως και την γέφυρα του Ιλισού. Αυτή την φορά η επίθεση είχε αποφασισθεί να γίνει νύκτα αλλά με αθόρυβη προσέγγιση και χωρίς προπαρασκευή πυροβολικού ώστε να επιτευχθεί ο αιφνιδιασμός των υπερασπιστών. Το σύστημα πληροφοριών, ωστόσο, του Μοιράρχου Δρούγκα είχε και πάλι κατορθώσει να ανακαλύψει τα σχέδια των ΕΛΑΣιτών και να προειδοποιήσει τους υπερασπιστές. Οι νυκτερινές αυτές επιθέσεις ήταν και οι τελευταίες σοβαρές προσπάθειες των κομμουνιστών να καταλάβουν το συγκρότημα Μακρυγιάννη, που θα τους άνοιγε την οδό προς το κέντρο των Αθηνών και την έδρα της κυβέρνησης και των επιτελείων των ελληνικών δυνάμεων.

Μετά την αποτυχία του να καταλάβει το Σύνταγμα Μακρυγιάννη, το επιτελείο του ΕΛΑΣ απεφάσισε να απομονώσει πλήρως το στρατόπεδο για να κάμψει τους πολιορκημένους με την πείνα και την δίψα και να αναμένει μια άλλη ευκαιρία, εάν τελικά ευοδώνοντο τα σχέδια τους αλλού στην Αθήνα, για να εκκαθαρίσουν αυτόν τον πυρήνα αντίστασης. Ως εκ τούτου, στις 12 Δεκεμβρίου όλες σχεδόν οι γειτονικές του Συντάγματος πολυκατοικίες ανατινάχθηκαν ώστε να μην υπάρχουν συγκεκαλυμμένα δρομολόγια ενίσχυσης του ενώ στις 13 του μηνός αποκόπηκε και η τροφοδοσία νερού του στρατοπέδου. Η δράση των ΕΛΑΣιτών περιορίσθηκε σε πυρά ελευθέρων σκοπευτών και σποραδικές βολές με όλμους και πυροβολικό, ενώ οδοφράγματα και φυλάκια απέκοπταν κάθε οδό προς το Σύνταγμα.

Παρόλα αυτά, οι υπερασπιστές μετά από πολύ καιρό βρήκαν την ευκαιρία να κοιμηθούν και να ξεκουραστούν. Αρκετοί έπασχαν από ισχυρή και οδυνηρή οφθαλμία καθώς οι καπνοί, τα χώματα, η σκόνη, η πυρίτιδα, η αϋπνία και οι λάμψεις είχαν φλογίσει τους οφθαλμούς τους. Η δίψα και η πείνα επέτειναν το μαρτύριο των κατάκοπων χωροφυλάκων.
Στις 14 του μηνός η δράση των κομμουνιστών στην περιοχή είχε περιορισθεί στην διεξαγωγή λεηλασιών των συνοικιών από τον όχλο, ενώ στις 15 Δεκεμβρίου 30 χωροφύλακες συνενώθηκαν με αγγλικά τμήματα που διεξήγαγαν εκκαθαριστικές επιχειρήσεις κατά μήκος της οδού Διονυσίου Αρεοπαγίτου και μέχρι το Κουκάκι. Τουλάχιστον 100 ΕΛΑΣίτες συνελήφθησαν το πρωί ενώ το απόγευμα ομάδα 15 χωροφυλάκων εκδίωξε δύναμη ΕΛΑΣιτών που κατείχε κτίρια κοντά στο 1ο Φυλάκιο στην διασταύρωση των οδών Διονυσίου Αρεοπαγίτου και Μακρυγιάννη. Οι απώλειες εκείνη την ημέρα ανήλθαν σε 1 νεκρό και 5 τραυματίες. Στις 17 Δεκεμβρίου το μεσημέρι το Σύνταγμα δέχθηκε τρίωρο βομβαρδισμό ενώ ισχυρές δυνάμεις ΕΛΑΣιτών συγκεντρώθηκαν κάτω από την Ακρόπολη αλλά καμία επίθεση δεν εκδηλώθηκε. Στις 18 Δεκεμβρίου η πολιορκία είχε ουσιαστικά λυθεί και τα 2/3 του Συντάγματος απώθησαν τις κομμουνιστικές δυνάμεις πέραν από τον Αρδηττό και την Λεωφόρο Συγγρού ως το Φάληρο.

Την νύκτα της 18ης προς 19ης Δεκεμβρίου το Σύνταγμα συμμετείχε στην κατάληψη των συνοικιών Κουκακίου και Γαργαρέττας, με αποτέλεσμα να απειληθεί το δυτικό πλευρό των κομμουνιστικών δυνάμεων που ευρίσκοντο ανατολικά της Λεωφόρου Συγγρού. Από την 20ή Δεκεμβρίου 1944 μέχρι τις10  Ιανουαρίου 1945, το  Σύνταγμα ενήργησε εκκαθαριστικές επιχειρήσεις, διευρύνοντας βαθμηδόν την ακτίνα  της δράσεώς του. Οι κομμουνιστές, προ του κινδύνου να φονευθούν ή να  συλληφθούν αιχμάλωτοι, αποσύρονται προς άλλες συνοικίες ή προς ελασιτικά  στρατόπεδα στα πέριξ των Αθηνών. Φεύγοντας, διαπράττουν τα χείριστα των  κακουργημάτων, λεηλατώντας  οικίες, αφαιρώντας κάθε πολύτιμο είδος, βιάζοντας γυναίκες, φονεύοντες ή απάγοντας ως ομήρους εθνικόφρονες πολίτες. Δυνάμεις του Συντάγματος Χωροφυλακής,  εξορμούσαν κάθε μέρα στις πέριξ συνοικίες και άλλους συλλάμβαναν, άλλους εξανάγκαζαν να φύγουν ατάκτως , πριν προλάβουν να λεηλατήσουν κατοικίες και να απαγάγουν πολίτες. Έτσι, με την δράση τους αυτή, οι χωροφύλακες, δεν απήλλαξαν μόνο πολλές συνοικίες από τον ελασιτικό εφιάλτη,  αλλά και έσωσαν πολλούς ΄Ελληνες από το βάσανο της ομηρίας.

Αν δεν υπήρχε η αντίσταση του Συντάγματος Μακρυγιάννη, τα ελασιτικά στρατεύματα θα έφθαναν εύκολα στην πλατεία Συντάγματος. Ο εκεί χώρος, μέχρι την  πλατείας Φιλικής Εταιρείας (Κολωνάκι) και την πλατεία Ομονοίας, ο μόνος κατά τις  πρώτες ημέρες του Δεκεμβριανού κινήματος απομένων ελεύθερος χώρος της  πρωτεύουσας, όπου βρίσκονταν και οι εκπροσωπούσες το Ελληνικό Κράτος  κυβερνητικές εξουσίες, δεν θα ήταν εύκολο να υπερασπισθεί, αν η πλατεία Συντάγματος έπεφτε στα χέρια των ελασιτών.

Η αποτελεσματική άμυνα του Συντάγματος του Μακρυγιάννη αποτέλεσε έναν από τους πρωταρχικούς παράγοντες της αποσοβήσεως καταλήψεως της Ελληνικής  πρωτεύουσας από τα επαναστατημένα ελασιτικά στοιχεία και, κατά λογική συνέπεια, της εγκαθιδρύσεως εαμικού καθεστώτος στην Ελλάδα.

Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι οι ηρωικοί εκείνοι άνδρες της Χωροφυλακής, οι  οποίοι κλεισμένοι στο Σύνταγμα Μακρυγιάννη, άλλοι φονεύθηκαν από τις σφαίρες  των στασιαστών, άλλοι έπεσαν στα χέρια τους και κατέληξαν εν μέσω φρικωδών μαρτυρίων και άλλοι υπέστησαν αφάνταστες ταλαιπωρίες, μαχόμενοι επί πολλά μερόνυχτα στην πρώτη γραμμή του πυρός, προς υπεράσπιση των ελευθεριών του  Ελληνικού λαού, είναι άξιοι της εθνικής ευγνωμοσύνης. Άλλωστε, αυθόρμητα και αβίαστα, η Ελληνική συνείδηση κατέταξε τούς μαχητές του Συντάγματος  Μακρυγιάννη μεταξύ των ηρώων της ελευθερίας και έγραψε τα γεγονότα των  ημερών εκείνων στις σελίδες εκ των λαμπρότερων της Νεώτερης Ελληνικής Ιστορίας. Πρόκειται περί μιας εποποιίας αντάξιας των παραδόσεων του Ελληνικού Έθνους.

ΚΟΡΙΝΑ ΠΕΝΕΣΗ


ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΙΑΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΥΠΟ ΤΟΝ ΑΝΤΙΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑΡΧΗ ΓΕΩΡΓΙΟΝ ΓΡΙΒΑ - Η ΔΡΑΣΗ ΤΗΣ "Χ".


Μετά την κατάληψη της χώρας από τους Γερμανούς, τον Ιούνιο 1941, ο επιτελάρχης της 2ας μεραρχίας πεζικού αντισυνταγματάρχης Γεώργιος Γρίβας, πλαισιούμενος από ομάδα νεαρών ως επί το πλείστον αξιωματικών, συνιστά μυστική στρατιωτική οργάνωση με σκοπό:

α) τη συμβολή δια παντός μέσου εις την εκδίωξιν των κατακτητών από την πατρώαν γην όπου εγεννήθη η δημοκρατία και ελατρεύετο από αρχαιοτάτων χρόνων η ελευθερία.

β) την συγκρότηση εθνικών πυρήνων, τόσο δια την επιδίωξη του πρώτου σκοπού όσο και δια την συνέχισιν του πολέμου μετά την απελευθέρωσιν της χώρας, παρά το πλευρόν των συμμάχων.


Μέχρι τον Αύγουστο 1942 ευρίσκετο σε συνεχή επαφή με τον αρχιστράτηγο Παπάγο. Η οργάνωση, μέχρι τον Μάρτιο 1943 ήταν γνωστή ως οργάνωση "Γρίβα". Από της ιδρύσεως της, απαγόρευσε αυστηρότατα κάθε ανάμειξη στην πολιτική. Κανένα κομματιζόμενο πρόσωπο και κανένας πολιτικός δεν εγένετο δεκτός ως μέλος της οργάνωσης, η οποία ήταν απόλυτα νομιμόφρονη προς την εν Καϊρω εξόριστη Ελληνική Κυβέρνηση.

Έχει επαφές με τον παρεπιδημούντα εις Αθήνας εξόριστον Μητροπολίτην Κυρηνείας Μακάριον, που είχε ηγηθεί του ξεσηκωμού του 1931, ιεράρχη με πλούσιαν εθνική δράση. Είχε λάβει μέρος στην Μικρασιατική εκστρατεία τιμηθείς με χρυσούν Αριστείον Ανδρείας. Δι εράνων στην επαρχίαν του συγκέντρωσε ποσό για αγοράν δυο πολεμικών αεροπλάνων της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας. Ούτος διέμενε τότε στην οδό Πρόκλου 31 στο Παγκράτι.

Είχε επίσης επαφές και με τον εκθρονισθέντα για την εθνική του στάση Αρχιεπίσκοπον Αθηνών Χρύσανθον (ο οποίος τότε διέμενε στην Κυψέλη επί της οδού Σουμελά 4) τον οποίον ορίζει ως πολιτικόν σύμβουλον της οργάνωσης. Ούτος είχε αρνηθεί να παραστεί στην παράδοση των Αθηνών στους γερμανούς και να ορκίσει την κατοχική κυβέρνηση Τσολάκογλου.

Για την οικονομικήν ενίσχυση της οργάνωσης συγκροτεί Επιτροπήν υπό την προεδρίαν του Χρήστου Ζαλοκώστα. Ο Χρ. Ζαλοκώτας διέθετε τρίκυκλο με σήμα του Ερυθρού Σταυρού που χρησιμοποιούσε για τις μετακινήσεις του ο αρχηγός της Οργάνωσης. Το ίδιο τρίκυκλο χρησιμοποιείτο και για μεταφορά οπλισμού της Οργάνωσης.

Άλλες αντιστασιακές οργανώσεις (ΕΔΕΣ, 5/42, ΕΑΜ) είχαν θέσει καθεστωτικό ζήτημα. Οι οργανώσεις αυτές ενισχύοντο ποικιλοτρόπως από τους Άγγλους, οι οποίοι απέβλεπαν σε ένα μελλοντικό διχασμό του Ελληνικού λαού. Στους Άγγλους η Οργάνωση Γρίβα δεν ήταν αρεστή. Ο Γ. Γρίβας πίστευε ότι η ανακίνηση καθεστωτικού ζητήματος, όσο η χώρα ήταν υπό γερμανική κατοχή, ήταν άκαιρη και θα δίχαζε τον λαό.

Αποτέλεσμα των αυστηρών κανόνων εχεμύθειας που τηρούσε η Οργάνωση στην μύηση των μελών της, είναι ότι οι κατακτητές μόλις τον Δεκέμβριο του 1941 έλαβαν γνώση της σύστασης της και επεδίωξαν τη σύλληψη μελών της. Μέχρι το τέλος 1942 η Οργάνωση, βάσει του σχεδίου δράσης της, είχε επανδρώσει τα τμήματα της και είχε εφοδιαστεί με ελάχιστο οπλισμό, χωρίς να καταστήσει γνωστή την ύπαρξή της.

Για πρώτη φορά στις 25 Μαρτίου 1943 η Οργάνωση καθιστά γνωστή την ύπαρξή της με κατάθεση στεφάνου στο μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη στο Συνταγμα, κάτω από τη μύτη των κατακτητών, από τον ανάπηρο πολέμου ανθυπολοχαγό Χρ. Ευθυμάκη. Ταυτόχρονα εμψυχώθηκε ο λαός με αναγραφή μέσα στη πόλη, συνθημάτων κατά των κατακτητών και υπέρ του Βασιλέως και της εν Καϊρω Ελληνικής Κυβέρνησης.

Η εμφάνιση της Οργάνωσης άφησε άριστες εντυπώσεις και ενθουσίασε τους σκλαβωμένους Έλληνες οι οποίοι με αφορμή ότι το δάφνινο στεφάνι που κατετέθη στον Άγνωστο Στρατιώτη ήταν στερεωμένο σε ξύλινο σκελετό σε σχήμα “Χ” ονόμασαν την Οργάνωση “Χ”.

Η Οργάνωση δραστηριοποιήθηκε αποκλειστικά και μόνο στην ευρεία περιοχή Αθηνών και Πειραιά. Με πρωτόκολλο που υπεγράφη μεταξύ του Γ. Γρίβα και του Άγγλου λοχαγού Ντον που είχε αναλάβει τον συντονισμό των Εθνικών Οργανώσεων Εσωτερικού, η οργάνωση τέθηκε υπό τις διαταγές του Γενικού Στρατηγείου Μέσης Ανατολής. 




Η οργάνωση παρέμεινε καθ' όλην την διάρκεια του αγώνα, πιστή στην εν Καϊρω εξόριστη Ελληνική Κυβέρνηση. Ήλθε σε σύγκρουση προς τα συνεργαζόμενας με τους Γερμανούς κατακτητές κυβερνήσεις των Αθηνών. Αποτέλεσμα τούτου ήταν να διαταχθεί από την Κυβέρνηση Ράλλη δια της υπ' αριθμό 18253/10-6-44 διαταγής του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, η σύλληψη του Γ. Γρίβα, η οποία και επιχειρήθηκε το βράδυ της 12ης προς 13η Ιουνίου 1944. Πλην ο Γ. Γρίβας διέφυγε την σύλληψη, αλλά οι διώξεις ενατίον του σνεχίστηκαν.

Μεταξύ άλλων δια της υπ' αριθμό 18525/28-7-1944 Διαταγής του Υπουργείου Εθνικής Αμύνας, εστερήθη και αυτών των αποδοχών του. Σχετικά , στα απομνημονεύματά του αναφέρει: “.... υπέστην πολλάς προσωπικάς διώξεις και κακουχίας. Ουδέποτε όμως απέστην των μαχών της ελευθερίας και παρέμεινα πολεμών παρά το πλευρόν των Άγγλων συμμάχων μας μέχρι τέλους του αγώνος....”.

Πολλά μέλη της οργάνωσης, παρά τα αυστηρά μέτρα ασφαλείας που τηρούσε, συνελήφθησαν από τους Γερμανούς. Ορισμένοι μετεφέρθηκαν σε φυλακές στην Γερμανία, άλλοι καταδικάστηκαν και εκτελέστηκαν, άλλοι διέφυγαν τον θάνατο ως εκ θαύματος. Την Άνοιξη του 1943, η οργάνωση ενισχύεται με αξιωματικούς και οπλίτες του ΕΔΕΣ του Ναπολέων Ζέρβα και Εύζωνες από το 5/42 του Συνταγματάρχου Δημήτριου Ψαρρού. Την ίδια περίοδο η Οργάνωση αποστέλλει πλέον των 100 αξιωματικών στην Αίγυπτο, που αποτέλεσαν τους πυρήνες του Εθνικού Στρατού που συγκροτήθηκε στην Αίγυπτο.

Την 16ην Αυγούστου 1944 ο πρωθυπουργός Γ. Παπανδρέου τηλεγραφεί προν τον αντισυνταγματάρχην - Αρχηγόν της “Χ” , Γ. Γρίβαν “ Εθνική ένωσις απολύτως αναγκαία. Δι επίτευξιν σκοπού ορίσαμεν Στρατιωτικόν Διοικητήν Αττικής. Σας διατάσσομεν εκτελέσατε διαταγάς του, όταν κληθείτε δια στρατιωτικήν ενέργειαν.” Η οργάνωση, πάντοτε νομιμόφρων, τίθεται αμέσως υπό τας διαταγάς του αντιστράτηγου Παν. Σπηλιωτόπουλου που ορίστηκε Στρατιωτικός Διοικητής Αττικής. Με διαταγήν του ανωτέρω, συγκροτεί με άλλες εθνικές οργανώσεις το 1ο Σύνταγμα πεζικού, διοικητής του οποίου ορίζεται ο αντισυνταγματάρχης Γ. Γρίβας.

Τον Σεπτέμβριο 1944, η υπό τον αντισυνταγματάρχη Γ. Γρίβα Οργάνωση “Χ”, ως η καλύτερα οργανωμένη του εσωτερικού, ανέλαβε, κατόπιν διαταγής του στρατιωτικού Διοικητού Αθηνών αντιστράτηγου Σπηλιωτόπουλου την μεταφοράν οπλισμού που απεστάλη από το Κάϊρο. Ο οπλισμός (300 περίπου αυτόματα στέρλιγκ και αρκετά τυφέκια με πυρομαχικά) παρελήφθη από το Πόρτο Ράφτη, μεταφέρθηκε στην Αθήνα και παρεδόθη στον Στρατιωτικό Διοικητή Αθηνών. Με τον οπλισμό αυτό εξοπλίστηκαν οι δυνάμεις ασφαλείας και η οργάνωση που προέβαλαν επιτυχώς αντίσταση και απέτρεψαν την εξόρμηση των κομμουνιστών να καταλάβουν την Αθήνα τον Δεκέμβριο του 1944. Ταυτόχρονα παρελήφθησαν και δυο Άγγλοι αξιωματικοί που με τη βοήθεια της Οργάνωσης απέσταλησαν στον προορισμό τους. Οι μετασχόντες της επιχειρήσεως έτυχον ευφήμου μνείας.

Το τέλος της Γερμανικής κατοχής πλησιάζει, αλλά ο Ελληνικός λαός αντί να βρεθεί ενωμένος και να αξιώσει την τήρηση των υποσχέσεων των συμμάχων προς το Ελληνικό Έθνος, βρίσκεται διχασμένος με δάκτυλο των ξένων δυνάμεων και δη των συμμάχων που δημιούργησαν την ευκαιρία να αθετήσουν τις υποσχέσεις τους προς την Ελλάδα και επωφελήθηκαν αυτής της ευκαιρίας...

Οι κομμουνιστές αρνούνται να υπακούσουν στον ορισθέντα από την Ελληνική Κυβέρνηση Στρατιωτικό Διοικητήν και επιδιώκουν πάση θυσία την ανατροπήν της κυβέρνησης και την δια βίας κατάληψη της εξουσίας.

Έτσι φθάσαμε στο συλλαλητήριο της 3ης Δεκεμβρίου 1944 και την επίθεση των κομμουνιστών κατά των σωμάτων ασφαλείας και του Θησείου όπου ήταν η έδρα του 1ου Συντάγματος πεζικού με διοικητή τον αντισυνταγματάρχην Γ. Γρίβαν. Χάρις στη λυσσώδη αντίσταση των νομιμοφρόνων δυνάμεων, απετράπη η κατάληψη των Αθηνών και η Ελλάς έμεινε εκτός του Σιδηρού Παραπετάσματος.

Η συμβολή του αντισυνταγματάρχη Γ. Γρίβα στην αποτροπή της απειλής Κομμουνιστικοποίησης της χώρας, είναι αυτό που οι οπαδοί του κόκκινου φασισμού δεν θα λησμονήσουν ποτέ. Ο Γρίβας θα παραμένει σαν πέτρα στο στομάχι τους και πάντα θα αναζητούν ευκαιρίες να τον εκδικηθούν (βλ. Ζαχαριάδης – αποκάλυψη της ταυτότητας του Διγενή στους  Άγγλους) και να τον συκοφαντήσουν.

Η Ελληνική πολιτεία τιμώσα ομοφώνως την οργάνωση “Χ” με την υπ αριθμό 155/1950 Εγκύκλιο Διαταγή του Υπουργείου Στρατιωτικών κοινοποιούσα το από 10/3/1950 βασιλικό Διάταγμα ανεγνώρισε την Οργάνωση “Χ” ως Εθνικήν Οργάνωση Εσωτερικής Αντίστασης με αρχηγόν τον αντισυνταγματάρχην Γεώργιο Γρίβα από του θέρους του 1941 έως 12-3-1945.

Με την οργάνωση Εθνοφυλακής από την Ελληνική Κυβέρνηση τον Δεκέμβριο 1944, με διαταγή του αρχηγού της διαλύεται η οργάνωση 
“Χ”  και τα μέλη της κατετάγησαν στο 143 Τάγμα Εθνοφυλακής. Ο ίδιος ο αρχηγός της οργάνωσης “Χ” αποστρατεύεται με αίτηση του και ιδιωτεύει. 

Κατά την περίοδο του εμφυλίου, ο Γ. Γρίβας, αποστρατευμένος πλέον, ιδιωτεύει αναλογιζόμενος την αθέτηση των υποσχέσεων των συμμάχων προς τον Ελληνισμό. Εν τω μεταξύ πολλοί Έλληνες στην ύπαιθρο που υποφέρουν από τις επιδρομές και τα εγκλήματα των κομμουνιστών , συνεπαρμένοι και ενθουσιασμένοι από την ηρωική αντίσταση των Χιτών στο Θησείο, συγκροτούν ομάδες εκδικήσεως και αυτοαποκαλούνται Χίτες, ενώ η Οργάνωση ουδέποτε διέθετε δυνάμεις εκτός λεκανοπεδίου.

Το 1946 όταν προκυρήχθηκαν εκλογές, ο Γ. Γρίβας, καλείται να συνεργαστεί στο Λαϊκό Κόμμα, πλην όμως το κόμμα αθετεί τις υποσχέσεις του, και ο Γ. Γρίβας, έντιμος και έμπειρος στα πεδία των μαχών, πλην άπειρος από τις πολιτικές πλεκτάνες, στο τέλος κατέρχεται μόνος, χωρίς καμμία ελπίδα επιτυχίας, με το Εθνικό Κόμμα των Χιτών, χωρίς κομματική οργάνωση, χωρίς οικονομική ενίσχυση με αποτέλεσμα να μην εκλεγεί στο κοινοβούλιο.



Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΔΙΓΕΝΗ

Αν προσπαθούσαμε να ιχνηλατήσουμε τα στοιχεία που συνιστούν τη ταυτότητα του Διγενή, του θρύλου της Κύπρου, θα εντοπίζαμε τα γνησιότερα και πιο λαμπρά στοιχεία, με πρώτο και βασικό την φιλοπατρία, τον άδολο πατριωτισμό, σε συνδυασμό με τη βαθειά και ειλικρινή πίστη στα Χριστιανικά ιδεώδη και αρχές της Ελευθερίας - Ισότητος - Δικαιοσύνης και Δημοκρατίας.

Την αγάπη προς την πατρίδα και την Ορθόδοξη πίστη διδάχθηκε από τα παιδικά του χρόνια. Αγωνίστηκε για την ελευθερία, στα πεδία των μαχών, στη Μικρά Ασία,  στα βουνά της Βορείου  Ηπείρου, πολέμησε τον Φασισμό, τον Ναζισμό, τον Κομμουνισμό και την Αποικιοκρατία.

Όταν εζώνετο τα όπλα επικαλείτο πρωτίστως την βοήθεια του Θεού. Έτσι στην πρώτη προκήρυξη του αγώνα της ΕΟΚΑ ξεκινά με τη φράση “ Με τη βοήθειαν του Θεού, με πίστη στον τίμιον αγώνα μας...”.

Στις συναντήσεις του με τους συνεργάτες του, τελειώνει όσα έχει να τους πεί με τη φράση “ Ο Θεός μαζί μας”.

Για πνευματική ενίσχυση των αγωνιστών της ΕΟΚΑ, δημιουργεί την Υπηρεσία Πνευματικού Ανεφοδιασμού. Κάθε αντάρτικη ομάδα εφοδιάζεται με τη Καινή Διαθήκη, με Χριστιανικά βιβλία και φυλλάδια.

Και μετά το πέρας του αγώνα, όπως περιγράφει ο λογοτέχνης δημοσιογράφος Μελής Νικολαϊδης, την πρώτη Κυριακή μετά την επιστροφή του στην Ελλάδα, σε εκδρομή με τη σύζυγό του κ.α συγγενείς, όταν αντίκρισε ψηλά στο βουνό κάποιο παρεκκλήσι, ζήτησε και το επισκέφθηκε, όπου απομονώθηκε και προσευχήθηκε επί ώρα. Αργότερα απευθυνόμενος στους συνοδούς του είπε:” Να προσεύχεσθε. Δεν υπάρχει καλύτερο και πολυτιμότερο πράγμα. Σας κάνει να νοιώθετε το Θεό κοντά σας, μέσα σας. Και σας δίνει γαλήνη, θέληση και δύναμη. Να προσεύχεσθε.” (βλ. Περιοδικό ΑΚΤΙΝΕΣ “Η προσευχή του Διγενή”).

Άριστα καταρτισμένος στα στρατιωτικά θέματα, με βαθειά γνώση της Ελληνικής Ιστορίας, εμπειρότατος από τη μακροχρόνια πολεμική του θητεία στα πεδία των μαχών, επιδεξιότατος στην αντιμετώπιση πολυαρίθμων και άρτια εξοπλισμένων αντιπάλων, θαρραλέος, αποφασιστικός, ψύχραιμος, και τολμηρός . Με προσόντα Ηγέτη που προκαλεί τον θαυμασμό και τον σεβασμό αυτών που τον ακολουθούσαν στους δύσκολους αγώνες του. Με σπινθηροβόλο βλέμμα που φανέρωνε την οξυδέρκεια του, πολυμήχανος και πείσμων προ των δυσκολιών. Πίστευε ότι καμμιά δυσκολία δεν είναι αξεπέραστη.

Μεθοδικός και Οργανωτικός, κατάφερνε να δημιουργεί εκ του μηδενός. Χαρακτηριστική είναι η οργάνωση του Αντιαποικιακού - Απελευθερωτικού Αγώνα, με στελέχωση της ΕΟΚΑ , με απειροπόλεμα και αμούστακα παιδιά, χωρίς  επαρκή οπλισμό. ΅Επίσης η οργάνωση της άμυνας της Κύπρου την περίοδο 1964-1967 που την καθιστούσε απρόσβλητη και πανέτοιμη να αντιμετωπίσει τη Τουρκική απειλή.

Αυτός είναι ο Διγενής, ο θρύλος της Κύπρου. Ο εμπνευστής της νεολαίας. Σύνθημα του: “Η Λευτεριά αποκτάται με το σπαθί του σκλάβου”.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΓΡΙΒΑ:
ΟΛΕΣ ΟΙ ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΑΣ


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΠΟΡΤΡΑΙΤΑ - ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ 4169627069390892730

Δημοσίευση σχολίου

Translate

ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ

SOCIAL

ΤΩΡΑ

ΑΡΘΡΑ

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Widget by:Blogger Tips
Pro Blogger Tricks
Instagram Επισκεφτείτε το προφίλ του EΛΛΗΝΩΝ στο Pinterest.

ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ

ΟΙ ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΜΑΣ ΣΤΟ EMAIL ΣΟΥ. ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΕ ΤΟ EMAIL ΣΟΥ ΚΑΙ KANE CLICK ΣΤΟ ΚΟΥΜΠΙ "ΕΓΓΡΑΦΗ".:

Delivered by FeedBurner

ΕΛΛΗΝΩΝ ΔΙΚΤΥΟ VIDEO
Recommended Post Slide Out For Blogger

ΕΝΙΣΧΥΣΤΕ ΜΑΣ...

Embed Calculator requires a newer version of Adobe Flash Player.

You must have the current version of the adobe flash player to use this online calculator.

item